Kuku wa kienyeji wanaweza kuzoea hali ngumu ya maisha, ikijumuisha ufugaji huria na ulishaji mdogo. Wao ni chanzo muhimu cha protini na mapato kwa wakulima wengi.
Faida za Kuku wa Kienyeji
• Wanaweza kulishwa kwa mgawo wa malisho ya nyumbani.
• Wanaweza kuruhusiwa kutembea, kwa hivyo kupunguza gharama za malisho.
• Wanavumilivu zaidi kwa magonjwa mengi kuliko mifugo ya kigeni, hivyo kupunguza gharama za madawa.
• Uwekezaji wa awali ni mdogo kuliko ule unaohitajika kwa mifugo ya kigeni.
• Nyama na mayai hupendekezwa na watumiaji wengi kutokana na ladha yao.
Njia za kufunga Kuku wa Kienyeji
Mfumo wa Huru
Kuku hawafungiwi na wanaweza kutafuta chakula katika eneo pana. Makazi ya muda yanaweza kutolewa kwa ulinzi dhidi ya hali ya hewa. Msongamano wa hifadhi ya kuku haupaswi kuzidi ndege 1000 kwa hekta.
Mahitaji:
• Ardhi kubwa, yenye uzio, na yenye maji mengi yenye miti kwa ajili ya kivuli.
• Ardhi iliyogawanywa kwa mzunguko wa kuku/ rotation ili kupunguza mkusanyiko wa vimelea.
• Nyumba ya makazi na viota vya kutega mayai.
Manufaa:
• Kupungua kwa kukulana na ulaji wa mayai kutokana na kuku kutokuwa na msongamano.
• Chakula kidogo kinatumiwa kwa sababu kuku hujitafutia chakula kutoka nje.
• Mbolea huenea sawasawa.
• Inahitaji pesa chache kuanza.
Hasara:
• Ardhi nyingi inahitajika.
• Eneo linaweza kuambukizwa na magonjwa na vimelea.
• Ndege hukabiliwa na wawindaji au wezi.
• Ugumu katika kufuatilia kuku mmoja, ikiwa ni mgonjwa.
• Uwezekano wa mayai kupotea.
• Mayai machafu.
Mfumo wa Nyumbani
Kuku wanafugiwa usiku tu lakini wanaruhusiwa wakati wa mchana kuzurura mashambani. Kwa kawaida hupewa kiasi kidogo cha nafaka asubuhi na jioni ili kuongeza chakula chao. Mfumo huu ni wa kawaida katika maeneo mengi ya vijijini.
Mfumo wa Ufugaji wa Kuku wa Kina
Ndege wamefungwa kabisa lakini wanaweza kuzunguka kwa uhuru. Sakafu imefunikwa na takataka ya majani, vumbi ya mbao/ sawdust, au nyenzo nyingine zinazofaa. Mfumo huu unafaa kwa mifugo ya kibiashara ya kuku wa mayai au kuku wa nyama.
Makazi ya Nyumba ya Kuku ya Kienyeji
Nyumba nzuri inapaswa kuwa pana, yenye uingizaji hewa wa kutosha, kavu, yenye mwanga wa kutosha, rahisi kusafishwa, iwe na makazi kwa kuku wanaotaga mayai, na kulinda kuku dhidi ya wanyama wanaowawinda, pia wezi, na hali mbaya ya hewa. Kila kuku anahitaji futi 2 za mraba za nafasi ya sakafu. Sakafu ya saruji ni rahisi kusafisha, au inaweza kuachwa bila saruji na kufunikwa na sawdust ya kuni ili kunyonya unyevu na kupunguza wadudu. Badilisha takataka kila baada ya wiki 1-2. Kuta zinaweza kuwa za matofali/tope/mabati na hakikisha kuna futi 5 juu za waya wa kuku kwa ajili ya kupitisha hewa.
Malisho ya Kuku wa Kienyeji
Kulisha ni muhimu ili kuongeza uzalishaji wa nyama na yai. Kuku wa kienyeji wanaweza kufa njaa wakiachwa walale bila chakula cha ziada. Ili kuhakikisha lishe bora, virutubisho vya protini kama vile; unga wa samaki, mchwa, funza na minyoo ya ardhini hupendekezwa. Vyakula vyenye nishati kama vile mahindi, mtama, mihogo, viazi vitamu na mtama vinapaswa kutpewa kuku wa kienyeji. Madini na vitamini ni muhimu kwa ukuaji na uzazi.
Maji kwa Kuku wa Kienyeji
Maji safi na ya kutosha yanapaswa kutolewa wakati wote, katika eneo lisilo na uchafuzi na linalopatikana kwa urahisi. Ukosefu wa maji hupunguza ulaji wa malisho, ukuaji, na uzalishaji wa yai.
Kutunza Vifaranga vya Kuku wa Kienyeji
Vifaranga wapya walioanguliwa hawawezi kudhibiti joto la mwili wao na wanahitaji joto la ziada kutoka vyanzo vya nje kwa wiki chache za kwanza. Hii inazuia kucheleweshwa kwa ukuaji na ukuaji duni wao.
Kuzuia na Kudhibiti Magonjwa ya Kuku wa Kienyeji
Udhibiti wa kuzuia wadudu na magonjwa ni muhimu. Mipango ya chanjo inapaswa kuwa chini ya uongozi wa daktari wa mifugo. Magonjwa ya kawaida ya kuku ni pamoja na Ugonjwa wa Newcastle, Gumboro, Fowl Pox, Infectious Bronchitis, Infectious Coryza, Fowl Typhoid, Fowl Cholera, Coccidiosis, Bumblefoot, vimelea vya ndani, na vimelea vya nje.
Uboreshaji wa Kuku za Kienyeji
Kuweka kuku wa kienyeji na jogoo wa kigeni kumesababisha mifugo bora kama Kuku za Kienyeji Zilizoboreshwa, ambao hutoa mayai mengi. Mifugo ya kigeni kama vile Rhode Island Red, Australorp, White Leghorn, White Sussex, na Barred Plymouth Rock inaweza kutumika ili kutambulisha sifa bora kwa kuku za kienyeji.
Utunzaji wa Rekodi
Rekodi sahihi ndio msingi wa usimamizi mzuri wa shamba. Rekodi juu ya shughuli za kilimo, afya, tija, na udhibiti wa magonjwa inapaswa kurekodiwa
Leave a Reply